Estetik Cerrahide Tıbbi Hata Nedeniyle Tazminat Davası

Estetik ameliyat hatası nedeniyle tazminat davası; burun estetiği, meme büyütme veya liposuction gibi güzelleşme odaklı tıbbi operasyonların, hekimin taahhüt ettiği estetik sonucu sağlamaması ya da hatalı uygulama neticesinde hastada fiziksel ve ruhsal hasar bırakması durumunda başvurulan hukuki yoldur. Hukuk sistemimizde eser sözleşmesi niteliğinde kabul edilen bu davalar, hekimin fen ve sanat kurallarına aykırı davranması, yetersiz aydınlatma yapması veya ayıplı bir görünüm ortaya çıkarması halinde hastanın uğradığı maddi ve manevi zararların tanzim edilmesini sağlar.

Estetik ameliyatlarda doktorun hukuki sorumluluğu tedavi edici hekimlikten farklı mıdır?

Hekimlik mesleğinin doğasında genellikle “sonuç” değil “süreç” taahhüdü bulunur. Örneğin bir dahiliye uzmanına veya bir kalp cerrahına başvurduğunuzda, doktorunuz size “Sizi kesinlikle iyileştireceğim” diyemez. Tıbbın doğası gereği, hekimler en yüksek özeni göstermek, bilimsel kuralları eksiksiz uygulamakla yükümlüdür; ancak biyolojik bir varlık olan insan vücudunun tepkilerini %100 öngörmek mümkün değildir. Bu nedenle klasik tıbbi müdahalelerde doktorun sorumluluğu, elinden gelen gayreti göstermek ile sınırlıdır ve hukukta genellikle vekalet sözleşmesi kapsamında değerlendirilir. Yani doktor, vekiliniz gibi hareket eder; sizin yararınıza çalışır, ancak sonucun garantisini veremez.

Oysa estetik cerrahide durum farklıdır. Hekime başvuran kişi genellikle hasta değildir; sağlığı yerindedir ve yalnızca daha iyi görünmek için müdahale talep etmektedir. Hukuk sistemi bu noktada “ortada bir hastalık yok ve işlem tamamen estetik bir vaat üzerine yapılıyor” yaklaşımını benimser ve estetik cerrahi işlemleri eser sözleşmesi kapsamında değerlendirir.

Bu ayrım, hukuki sonuçlar açısından önem arz etmektedir. Eser sözleşmesi kavramı, akla bir terziye verilen sipariş veya bir heykeltıraşa yaptırılan büstü getirebilir. Örneğin terziye “Bana şu modelde bir ceket dik” dediğinizde, terzi “Elimden geleni yaptım ama ceket beklendiği gibi olmadı” savunmasını ileri süremez. Ortaya çıkan ürünün, yani “eserin”, sipariş edilen nitelik ve özelliklere uygun olması gerekir.

Estetik cerrahide de hekim, ortaya çıkaracağı müdahale sonucunun taahhüt edilen estetik özelliklerle uyumlu olmasından sorumludur. Bu nedenle estetik amaçlı işlemlerde doktorun hukuki sorumluluğu, yalnızca özen gösterme ile sınırlı olmayıp, vaat edilen sonucu sağlama yükümlülüğünü içerir. Ortaya çıkan sonuç, hastanın haklı beklentilerini karşılamıyor, estetik açıdan kusurlu veya vaat edilenden farklı ise, hekim ne kadar özenli çalıştığını ileri sürse de hukuki sorumluluğu ortadan kalkmaz.

Hekim bana istediğim sonucu garanti etmek zorunda mıdır?

Estetik cerrahiye başvuran kişilerin en sık gündeme getirdiği ve hukuki olarak en güçlü oldukları konu, sonuç garantisidir. Estetik cerrahide, hasta hekime sağlık sorununu gidermek için değil, belirli bir estetik hedefe ulaşmak amacıyla başvurmaktadır. Hekim de bu operasyonu kabul ettiğinde, söz konusu estetik hedefin gerçekleşmesini taahhüt etmiş sayılır.

Estetik cerrahideki sonuç taahhüdü, hastanın subjektif memnuniyeti ile yakından ilişkilidir. Hasta, ameliyat öncesinde zihninde bir estetik beklenti oluşturur ve bunu hekime aktarır. Hekim, çeşitli simülasyonlar veya çizimlerle beklenen sonucu hastaya gösterir. Ameliyat tamamlandığında ortaya çıkan görünüm, önceden verilen vaatlerle uyumlu olmalıdır. Bu bağlamda, eser sözleşmesi ilkesi gereği hekim, bir sonuç borcu altındadır.

Eğer yapılan burun estetiği sonrasında burun yamuk kalmışsa, meme protezi sonrası ciddi bir asimetri mevcutsa veya liposuction sonrasında ciltte dalgalanmalar kalmışsa, hekim taahhüdünü yerine getirmemiş sayılır. Bu durumda hekimin “Ama tıbbi olarak nefes almanızda bir sorun yok” savunması, hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Zira hasta, bu müdahaleye yalnızca fonksiyonel bir iyileşme için değil, belirli bir estetik sonuca ulaşmak amacıyla başvurmuştur.

Hekimin taahhüt edilen sonucu sağlama yükümlülüğü şunları kapsar:

• Kararlaştırılan estetik görüntünün sağlanması
• Tıbbi ve estetik standartlara uygunluk
• İşlevsel bozuklukların önlenmesi
• Kalıcı izlerin minimize edilmesi
• Vücut orantısının korunması ve estetik uyumun sağlanması

Bir sorun çıktığında, taahhüt edilen estetik sonucun gerçekleşmediğini kim ispatlamalıdır?

Standart bir tıbbi müdahale, örneğin safra kesesi ameliyatı gibi tedavi edici cerrahi işlemlerde, sorun çıkması halinde hastanın yükümlülüğü, doktorun hangi noktada özen yükümlülüğünü ihlal ettiğini kanıtlamaktır. Örneğin; hekim “yüz sinirimi kesti” veya “yanlış ilaç uyguladı” gibi teknik detayları ispatlamak, hasta açısından yüksek düzeyde tıbbi bilgi gerektiren ve güç bir süreçtir. Çoğu zaman hastalar bu ispat yükü altında zorlanır.

Buna karşılık, estetik cerrahi müdahaleler eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle hukuki sorumluluk yapısı hastanın lehine düzenlenmiştir. Estetik bir işlem sonucundan memnun kalınmadığında, hastanın yapması gereken tek şey, ortaya çıkan sonucun hekim tarafından üstlenilen taahhütle uyumsuz olduğunu göstermek ve durumu belgelemektir. Örneğin:

• “Burnum yamuk oldu”
• “Göğsümde belirgin asimetri ve iz kaldı”
• “Yüzümde çökme ve şekil bozukluğu mevcut”

Hastanın bu durumu fotoğraf, ölçüm veya fiziksel tespitlerle belgelemesi yeterlidir. Sonucun hekim tarafından üstlenilen taahhütle uyumsuz olduğunu gösterdiği anda, ispat yükü hekime geçer. Hekim, ortaya çıkan eserin taahhüt edilen şekilde olduğunu ispatlamak zorundadır.

Artık hekim, ortaya çıkan olumsuz sonucun kendi ihmal veya hatasından kaynaklanmadığını delillerle kanıtlamak zorundadır. Hekim, bu olumsuz sonucun kendi beceriksizliği veya ihmalinden kaynaklanmadığını, bunun tamamen hastanın doku yapısı, öngörülemeyen tıbbi durumlar veya hastanın ameliyat sonrası talimatlara uymaması gibi nedenlerden/komplikasyonlardan kaynaklandığını delillerle göstermelidir.

Hekim, savunmasını şu şekilde oluşturabilir:

• “Tüm prosedürler eksiksiz uygulandı.”
• “Kullanılan teknikler uluslararası tıbbi standartlara uygundur.”
• “Hastaya ameliyat öncesi gerekli tüm bilgilendirme ve uyarılar yapıldı.”
• Buna rağmen örneğin, “Hasta ameliyat sonrası bakımı yapmadı ve/veya doktor önerileri/tedavilerine uymadı.”

Eğer hekim iddialarını ispatlayamazsa, ortaya çıkan olumsuz sonuçlardan ve vaat edilen estetik hedefin gerçekleşmemesinden sorumlu tutulur ve tazminat yükümlülüğü doğar. Ancak sonuç, komplikasyon veya öngörülemeyen faktörlerden kaynaklanıyorsa ve hekim bunu kanıtlayabilirse, sorumluluğu ortadan kalkar.

Ameliyat Öncesi İmzalanan Aydınlatılmış Onam Formu Hastanın Yasal Haklarını Ortadan Kaldırır mı?

Pek çok hasta, ameliyat öncesinde kendilerine sunulan kapsamlı belgeleri okumadan imzalamakta ve “Artık tüm haklarımı kaybettim, her şeyi kabul ettim” düşüncesine kapılmaktadır. Bu, sağlık sektöründe sık rastlanan yanlış bir algıdır. İmzalanan belgeler, yani Aydınlatılmış Onam Formları, hekimin hukuki sorumluluğunu ortadan kaldıran bir belge değildir.

Estetik cerrahide aydınlatma yükümlülüğü, klasik tıbbi müdahalelere kıyasla daha geniş ve titiz bir şekilde uygulanır. Bunun nedeni, estetik müdahalelerin genellikle acil bir tıbbi gereklilik taşımaması ve hayatî bir risk içermemesidir. Bu bağlamda, hekim hastayı ameliyatın tüm aşamaları, olası komplikasyonlar, en kötü senaryolar ve nadir riskler de dahil olmak üzere ayrıntılı biçimde bilgilendirmekle yükümlüdür. Hekim, yalnızca “Ameliyat olacağız, her şey yolunda gidecek” ifadesi ile sorumluluğunu yerine getirmiş sayılmaz.

Örneğin, estetik burun ameliyatı planlanıyorsa ve doktorunuz size “burunda şekil bozukluğu, nefes alma sorunları veya kemik eğriliği” gibi risklerden söz etmediyse ve formda da bu riskler yer almıyorsa, ameliyat sonrası bu sorunların ortaya çıkması durumunda aydınlatılmış onam formunu imzalamış olmanız hekimin hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Hukuki açıdan doktorunuz ortaya çıkan sorundan yapmış olduğu eksik bilgilendirme nedeni ile sorumlu olacaktır.

Hukuken geçerli bir Aydınlatılmış Onam Formunda bulunması gereken unsurlar şunlardır:

• Uygulanacak işlemin ayrıntılı tanımı: Ameliyatın veya müdahalenin neyi kapsadığı net biçimde belirtilmelidir.
• Alternatif tedavi veya müdahale yöntemleri: Hastaya sunulabilecek diğer seçenekler açıkça aktarılmalıdır.
• İşlemin başarı şansı: Müdahalenin tıbbi veya estetik açıdan beklenen başarı oranı hakkında bilgi verilmelidir.
• Olası tüm komplikasyonlar: Her türlü risk ve olumsuz sonuçlar, nadir görülenler dahil, hasta ile paylaşılmalıdır.
• Kullanılacak malzemelerin özellikleri: Protez, dolgu veya diğer tıbbi malzemelerin türü ve özellikleri belirtilmelidir.
• İyileşme süreci: Ameliyat sonrası beklenen iyileşme süresi, bakım ve sınırlamalar açıklanmalıdır.
• Kalıcı izlerin durumu: Ameliyat sonrası kalabilecek izler veya deformasyonlar hakkında bilgi verilmelidir.
• Olası revizyon gereklilikleri: Ameliyatın başarısız olması veya istenen sonucun sağlanamaması durumunda ek müdahaleler hakkında bilgi verilmelidir.

Hekim, teknik olarak ameliyatı kusursuz gerçekleştirmiş olsa dahi, hastayı olası riskler hakkında yeterince bilgilendirmemiş ve rızasını tam ve doğru bilgiye dayanarak almamışsa, hukuki sorumluluk doğar ve tazminat ödemek zorunda kalabilir. Rıza, yalnızca “tam ve doğru bilgiye dayandığında geçerli” kabul edilir.

Doktorun durumu komplikasyon olarak açıklaması sorumluluğu ortadan kaldırır mı?

Hekimler tarafından sıkça kullanılan bir savunma mekanizması, olumsuz sonuçları “malpraktis değil, komplikasyon” olarak nitelendirmektir. Tıbbi literatürde komplikasyon, hekimin gerekli tüm özeni göstermesine ve standartlara uygun hareket etmesine rağmen, işlemin doğası gereği ortaya çıkabilen, öngörülebilir fakat her zaman önlenemeyen istenmeyen durumlardır. Genel kural olarak, hekimin yönetebildiği komplikasyonlar nedeniyle sorumluluk doğmaz.

Ancak estetik cerrahide, bu savunma her zaman geçerli değildir. Hukuk sistemi ve mahkemeler, komplikasyon ile hekimin sorumluluğu arasındaki ayrımı titizlikle inceler. Sadece bir durumu “komplikasyon” olarak nitelendirerek sorumluluktan kurtulmak mümkün değildir; hekimin bu komplikasyonu nasıl yönettiği ve gerekli önlemleri alıp almadığı esas alınır.

Komplikasyon yönetiminde hekimin yerine getirmesi beklenen yükümlülükler şunlardır:

• Risklerin önceden öngörülmesi: Olası komplikasyonların ameliyat öncesi değerlendirilmesi ve öngörülmesi gerekir.
• Gerekli önleyici tedbirlerin alınması: Komplikasyon riskini azaltacak tüm tıbbi önlemler uygulanmalıdır.
• Sorunun zamanında fark edilmesi: Komplikasyon geliştiğinde, hekimin bunu hızlı ve doğru şekilde tespit etmesi beklenir.
• Doğru müdahalenin gecikmeden yapılması: Ortaya çıkan komplikasyona uygun, etkin ve gecikmesiz tıbbi müdahale sağlanmalıdır.
• Hastanın süreç hakkında bilgilendirilmesi: Komplikasyonun niteliği, alınan önlemler ve tedavi seçenekleri hasta ile açıkça paylaşılmalıdır.

Örneğin, karın germe ameliyatı sonrası bir enfeksiyon gelişebilir ve bu uygun şekilde yönetildiğinde “komplikasyon” olarak kabul edilir. Ancak doktor, hastanın “Ameliyat bölgesinde aşırı kızarıklık ve akıntı var” gibi şikayetlerini dikkate almaz, gerekli tetkikleri yapmaz veya antibiyotik tedavisine geç başlarsa, ortaya çıkan enfeksiyon artık bir komplikasyon olmaktan çıkar ve “hekim hatasına (malpraktis) dönüşür. Hekimin sorumluluğu yalnızca ameliyatın yapılmasıyla sınırlı değildir; ameliyat sonrası gelişebilecek sorunları da standartlara uygun ve zamanında yönetmek yükümlülüğünü de içerir. Bu nedenle komplikasyonun varlığı, hekimin eksik veya gecikmiş müdahalesini haklı göstermez ve sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Hangi durumlar tıbbi uygulama hatası yani malpraktis sayılır?

Estetik cerrahide malpraktis, hekimin bilgisizliği, deneyimsizliği veya ilgisizliği nedeniyle hastanın zarar görmesidir. Bu hatalar sadece ameliyat anıyla sınırlı değildir; ameliyat öncesi planlamadan ameliyat sonrası takibe kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Estetik bir işlemin “hatalı” sayılması için sadece hastanın ölmesi veya sakat kalması gerekmez; vaat edilen sonucun oluşmaması da bir hatadır.

Tıbbi uygulama hataları üç ana başlıkta toplanabilir: teşhis/planlama hataları, teknik uygulama hataları ve takip hataları. Estetik cerrahide en sık karşılaşılan malpraktis durumları şunlardır:

• Hastanın anatomisine uygun olmayan teknik seçimi
• Simetri hataları
• Gereğinden fazla doku çıkarılması
• Sinir hasarına yol açan kesiler
• Yetersiz sterilizasyon sonucu enfeksiyon
• Yanlış boyutta protez kullanımı
• Dikiş izlerinin aşırı belirgin olması
• Burun ucunun düşmesi
• Yüz ifadesinin bozulması
• Göz kapaklarının kapanmaması

Bu listede yer alan durumların varlığı, hekimin hem özen borcunu hem de sonuç taahhüdünü ihlal ettiğinin göstergesi sayılır. Hekim, mesleğini icra ederken güncel tıbbi ve estetik standartlara uymak zorundadır. Eski, riskli veya bilimsel olarak önerilmeyen bir yöntemi kullanmaya devam eden ve hastanın uyarılarını dikkate almayan bir hekim, meydana gelen zararlardan doğrudan sorumlu olacaktır.

Hatalı işlem sonrası ne tür tazminat taleplerinde bulunabilirim?

Estetik ameliyat mağdurları, yaşadıkları hayal kırıklığının ve maddi kayıpların karşılığında hem maddi hem de manevi tazminat talep edebilirler. Bu tazminatların amacı, hastanın ekonomik kayıplarını karşılamak ve yaşadığı ruhsal acıyı bir nebze olsun hafifletmektir.

Maddi Tazminat Talepleri

Maddi tazminat, hastanın doğrudan uğradığı ekonomik kayıpları ve gelecekte ortaya çıkması muhtemel masrafları kapsar. Hatalı estetik işlem nedeniyle ortaya çıkan tüm ekonomik zararlar, hukuken talep edilebilir.

Maddi tazminat kapsamına giren başlıca kalemler şunlardır:

• Ameliyat için ödenen ücret
• Düzeltme (revizyon) ameliyatlarının masrafları
• İlaç ve medikal malzeme giderleri
• Yol ve konaklama masrafları
• İş göremezlik ödeneği ve kazanç kaybı
• Ekonomik geleceğin sarsılmasına bağlı tazminatlar

Özellikle revizyon ameliyatları, estetik cerrahide önemli maliyetler doğurabilir; bazen ilk ameliyattan daha yüksek masraf gerektirebilir. Maddi tazminat miktarının tayininde, mahkemeler, hatalı işlemden kaynaklanan revizyon ameliyatlarını da göz önünde bulundurur.

Manevi Tazminat Talepleri:

Estetik cerrahi davalarında manevi tazminat, mağdurun yaşadığı psikolojik ve duygusal zararları telafi etmek açısından önem taşır. Ameliyat sonucu beklentilerin karşılanmaması, aynaya bakamama, sosyal hayattan çekilme, depresyon veya aile içi sorunlar gibi durumlar manevi tazminatın kapsamına girer. Yargıtay kararları, özellikle fiziksel görünümü üzerinden meslek icra eden kişilerde (oyuncu, model vb.) manevi tazminatın daha yüksek tutulması gerektiğini vurgular. Ancak sıradan bireyler açısından da bedensel bütünlüğün bozulması ve yaşanan ruhsal mağduriyet, hukuki açıdan manevi tazminat talebi için yeterli bir gerekçedir.

Hastanın kendi kusuru tazminat miktarını etkiler mi?

Bir yargılamada hekimin kusurlu olduğunun tespit edilmesi, hastanın zararın tamamı bakımından tazminata hak kazandığı sonucunu doğurmaz. Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenen müterafik kusur (zarar görenin kusuru) ilkesi uyarınca; hastanın tedavi veya iyileşme sürecini olumsuz etkileyen davranışlarda bulunması hâlinde, meydana gelen zarara kendi kusuruyla katkıda bulunduğu kabul edilir. Bu durumda, somut olayın özelliklerine göre tazminattan indirim yapılması veya tazminat talebinin reddi mümkündür.

Ameliyat sonrası doktorunuzun verdiği talimatlar ve yaptığı yasaklamalar, iyileşme sürecinin sağlıklı yürütülmesi açısından zorunludur. Hastanın bu kurallara uymaması hâlinde, mahkemeler tazminat miktarını kusur oranına göre azaltabilir. Hatta bazı durumlarda, zararın tamamen hastanın kendi ihlali veya kusurundan kaynaklandığının tespit edilmesi hâlinde, hekimin hukuki sorumluluğunun bulunmadığı sonucuna varılabilir.

Hastanın kusurlu sayılabileceği durumlara örnek olarak:

Sigara yasağına uymamak

İlaçları düzensiz kullanmak

Kontrol randevularını aksatmak

Erken dönemde spora başlamak

Güneşten korunmamak

Korseleri takmamak

Hijyen kurallarına uymamak

Darbe alabilecek ortamlara girmek, verilebilir.

Örneğin, burun estetiği sonrası doktorunuzun “gözlük kullanmayın” talimatına rağmen gözlük takmanız ve bunun sonucunda burun sırtında çökme meydana gelmesi durumunda, hekimin sorumluluğu sınırlı olur. Bilirkişiler, zararın hangi oranda hekimin hatasından, hangi oranda hastanın kusurundan kaynaklandığını oransal olarak tespit eder ve tazminat miktarı buna göre belirlenir.

Estetik cerrahi nedeniyle açılan tazminat davalarında görevli mahkeme hangisidir?

Açılacak davada görevli ve yetkili mahkeme, estetik müdahalenin gerçekleştirildiği sağlık kuruluşunun niteliğine göre belirlenir. Bu ayrım son derece önemlidir; zira davanın yanlış mahkemede açılması, usulden ret kararı verilmesine ve ciddi zaman kayıplarına yol açabilir.

Özel Hastaneler, Tıp Merkezleri ve Muayenehaneler

Türkiye’de estetik müdahalelerin büyük bir bölümü özel hastanelerde, tıp merkezlerinde veya hekimin kendi muayenehanesinde gerçekleştirilmektedir. Bu tür sağlık hizmetlerinde hasta, hukuken tüketici sıfatını haizdir.

Bu kapsamda; ameliyat henüz gerçekleşmemiş olsa dahi, sözleşmeye aykırılık, ayıplı hizmet, hatalı tıbbi uygulama nedenleriyle açılacak davalarda görevli mahkeme tüketici mahkemesidir. Davacının yerleşim yerinde Tüketici Mahkemesi bulunmaması hâlinde ise dava, asliye hukuk mahkemesinde (tüketici mahkemesi sıfatıyla) görülür.

Tüketici mahkemelerinde yargılama harç ve masrafları görece daha düşük olup, tüketiciyi korumaya yönelik özel usul hükümleri uygulanmaktadır.

Kamu Hastaneleri ve Üniversite Hastaneleri

Estetik müdahalenin bir kamu hastanesinde veya üniversite hastanesinde gerçekleştirilmesi hâlinde ise hukuki süreç tamamen farklıdır. Bu durumda muhatap, hekimin şahsı değil; idare, yani Devlet’tir.

İdarenin hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar bakımından idare mahkemelerinde “tam yargı davası” açılması gerekir. Ancak idari yargıda dava açılmadan önce yerine getirilmesi zorunlu bir usul şartı bulunmaktadır:

• Öncelikle ilgili idareye (Sağlık Bakanlığı veya üniversite rektörlüğü) yazılı olarak başvurularak tazminat talebinde bulunulmalıdır.
• İdarenin bu başvuruyu reddetmesi veya yasal süre içinde cevap vermemesi hâlinde, dava açma hakkı doğar.

Bu ön başvuru yolu tüketilmeden açılan davalar, usulden reddedilmektedir.

Dava açmak için zamanaşımı süresi ne kadardır?

Hukuk düzeninde hak arama özgürlüğü süresiz değildir. Kanunda öngörülen zamanaşımı süreleri geçtikten sonra, kişi haklı olsa dahi dava açma imkânını kaybedebilir. Estetik cerrahiye ilişkin uyuşmazlıklarda uygulanacak zamanaşımı süresi ise, davanın hukuki dayanağına göre farklılık göstermektedir.

Estetik cerrahi müdahaleler, yerleşik yargı uygulamasında çoğunlukla eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilmektedir. Türk Borçlar Kanunu uyarınca eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi kural olarak 5 yıldır. Bu süre; hatalı tıbbi müdahalenin yapıldığı ya da eserin teslim edildiği (ameliyatın tamamlandığı) tarihten itibaren işlemeye başlar. Örneğin estetik ameliyat sonucundan memnun olunmaması hâlinde, ameliyat tarihinden itibaren 5 yıl içinde dava açılması gerekmektedir.

Yapılan işlemin ayıplı olması, yani tıbbi müdahalenin kusurlu şekilde gerçekleştirilmesi hâlinde, zamanaşımı değerlendirmesi daha dikkatli yapılmalıdır. Ayıplı ifada, ayıbın öğrenilmesinden sonra makul süre içinde hekime bildirimde bulunulması önem taşır. Türk Borçlar Kanunu’nda, ayıptan doğan bazı talepler bakımından 2 yıllık zamanaşımı süreleri öngörülmüş olup, somut olayın niteliğine göre bu süreler uygulanabilmektedir. Bununla birlikte, hekimin davranışının ağır kusur veya kasıt içerdiğinin tespit edilmesi hâlinde (örneğin bilerek yanlış malzeme kullanılması, yetkisiz tıbbi işlem yapılması gibi), zamanaşımı süresi 20 yıla kadar uzayabilmektedir.

Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, hak sahiplerinin uzun süre beklemesi nedeniyle delil kaybı yaşanmasıdır. Bir sorun fark edildiği anda; tıbbi belgelerin temin edilmesi, görsel ve yazılı kayıtların alınması, hukuki sürecin gecikmeksizin başlatılması büyük önem taşır. Zira zaman geçtikçe delillerin elde edilmesi ve değerlendirilmesi güçleşmekte, tanık beyanları sağlıklı şekilde alınamamakta ve tıbbi sonucun ameliyat kaynaklı mı yoksa zaman içinde meydana gelen doğal değişimlerden mi kaynaklandığının tespiti güçleşmektedir.

Bilirkişi Raporunun Davaya Etkisi Nedir?

Tıbbi malpraktis davalarında, uyuşmazlığın sonucunu belirlemede mahkeme kararını doğrudan etkileyen aşamalardan biri bilirkişi incelemesidir. Hâkimler hukukçu olup tıp eğitimi almadıkları için, bir tıbbi müdahalenin tıp bilimine uygun olup olmadığını veya ortaya çıkan sonucun estetik açıdan kabul edilebilirliğini kendi başlarına değerlendiremezler. Bu nedenle dosya, alanında uzman kişilerden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilir.

Bilirkişi incelemeleri çoğunlukla; Adli Tıp Kurumu veya Üniversitelerin ilgili anabilim dallarında görev yapan öğretim üyeleri tarafından yapılmaktadır. Heyet, incelemeyi yalnızca dosya üzerinden değil, gerektiğinde hastanın muayenesini de gerçekleştirerek tamamlar.  Bilirkişi raporunda genellikle aşağıdaki sorulara yanıt aranır:

• Yapılan tıbbi müdahale tıp biliminin güncel kurallarına uygun mudur?
• Hekim mesleki özen ve dikkat yükümlülüğünü yerine getirmiş midir?
• Ortaya çıkan sonuç hukuken ayıplı mıdır?
• Hekim, hastaya vaat edilen veya makul olarak beklenen sonucu sağlayabilmiş midir?
• Hastanın tıbbi öyküsünde sonuca etki edebilecek risk faktörleri var mıdır?
• Kullanılan cerrahi teknikler ve yöntemler güncel ve kabul gören uygulamalar mıdır?
• Hekim, aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmiş midir?

Bilirkişi raporu, mahkeme kararını doğrudan etkileyen önemli delillerden biridir. Raporda hekimin kusurlu olduğunun belirtilmesi hâlinde davacının iddialarının kabul edilme olasılığı artar. Ancak yapılan işlemin tıp kurallarına uygun olduğu ve ortaya çıkan sonucun komplikasyon olduğu belirtilirse, davanın ispatı zorlaşır. Estetik cerrahi davalarında bilirkişiler, sadece işlemin doğruluğunu değil, sonucun estetik niteliğini de değerlendirdiği için, diğer tıbbi malpraktis davalarına kıyasla daha ayrıntılı bir inceleme yapılmaktadır.